<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<feed xmlns="http://www.w3.org/2005/Atom" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
<title>Educación Primaria Intercultural Bilingüe</title>
<link href="http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/20" rel="alternate"/>
<subtitle/>
<id>http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/20</id>
<updated>2026-04-08T11:59:33Z</updated>
<dc:date>2026-04-08T11:59:33Z</dc:date>
<entry>
<title>Cartilla De Adivinanzas y Cuentos de la CC. Parcco, Accha, Prov. Paruro, para el Desarrollo de la Competencia Oral de la I.E. N ° 50377</title>
<link href="http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/239" rel="alternate"/>
<author>
<name>Oviedo Quillca, Yuber</name>
</author>
<id>http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/239</id>
<updated>2025-11-19T08:00:57Z</updated>
<published>2025-11-18T00:00:00Z</published>
<summary type="text">Cartilla De Adivinanzas y Cuentos de la CC. Parcco, Accha, Prov. Paruro, para el Desarrollo de la Competencia Oral de la I.E. N ° 50377
Oviedo Quillca, Yuber
Asociación, Pukllasunchis
Resumen&#13;
La presente investigación tuvo como objetivo recopilar adivinanzas y cuentos de la tradición oral de la comunidad de Parcco, distrito de Accha, provincia de Paruro, en la región Cusco, con el propósito de fortalecer las competencias orales de los estudiantes de la Institución Educativa Multigrado N° 50377, ubicada en un contexto con altos índices de pobreza y analfabetismo. El estudio se desarrolló con un enfoque cualitativo de corte etnográfico, empleando un diseño de investigación-acción-participativa, y se aplicó con tres estudiantes de la institución, su docente director y parte de los pobladores de la comunidad. Como resultados, se logró recopilar y seleccionar 21 adivinanzas y 5 cuentos de la tradición oral local, los cuales fueron organizados en una cartilla de 38 páginas diseñada para integrarse en las sesiones de aprendizaje del área de Comunicación. El proceso de elaboración de la cartilla, además de representar un reto técnico, promovió la participación activa de los estudiantes en fichas y dibujos, lo que fortaleció sus competencias orales en quechua como primera lengua. La investigación evidenció un efecto positivo en la valoración de la tradición oral, al preservar las adivinanzas y cuentos en su lengua materna como parte esencial de su identidad cultural.; Abstract&#13;
This research aimed to compile riddles and stories from the oral tradition of the Parcco community, district of Accha, province of Paruro in the Cusco region, with the purpose of strengthening the oral skills of the students of Multigrade Educational Institution N° 50377, located in a context with high rates of poverty (57.3%) and illiteracy (22.3%). The study was carried out with a qualitative ethnographic approach, using a participatory action research design, and was applied with the three students of the institution, their teacher-director, and members of the community. As a result, 21 riddles and 5 stories from the local oral tradition were collected and selected, which were organized into a 38-page booklet designed to be integrated into Communication learning sessions. The process of creating the booklet, in addition to representing a technical challenge, encouraged the active participation of the students through worksheets and drawings, which strengthened their oral skills in Quechua as their first language. Finally, interviews with the participants revealed a positive impact on the appreciation of oral tradition, as they understood the importance of preserving riddles and stories in their mother tongue as an essential part of their cultural identity.&#13;
Keywords: Riddle booklet, oral tradition, strengthening oral competence, intercultural bilingual education.; Pisy Rimayllapin&#13;
Kay qhilqa maskaypi chaninchakun watuchita, willakuykunatawan kay parcco llaqtamanta distrito acchamanta provincia Parururumanta departamento qusqumanta, wawakunata yanapanapaq kay competencias orales nisqapi kay yachay wasi 50377. Kay llaqtan Taririkun waqchayaypi mana ñawiyuq kaypi. kay maskayqa q´ancharirqan cualitativo egnografico nisqapi. llapankun rimarinku kiwsa yachaqkuna, yachachiq hamaut´a, llaqtapis. Chaypi taririkun iskay chunka huniyuq watuchikuna pisqa willakuykuna chaytataqmi fhurupi qhilqakun kiwsa chunka pusaqniyuq rapipi. Ruwarikun kiwsa yachaqkunawan dibujaspan, qhawarispa, uyarispan. yanapakun yachaqkunata kay competencia orales nisqapi. Kay ruwaypin rikurini anchata amachanku llaqtankuta, chayqa hark´akunku watuchinkunata willakuynikunata qhiswa simipi amachankutaqmi identidad culturalninkuta.&#13;
Chanin rimaykuna: yuyariy ñawpaq simita, llaqtakuna phaway simi, t’ikarichiy, yachaynim llaqtakunaqa.
</summary>
<dc:date>2025-11-18T00:00:00Z</dc:date>
</entry>
<entry>
<title>Willanakuy como Estrategia Metodológica para el Desarrollo de la Oralidad de la Lengua Quechua en los Niños y Niñas de Ccapacmarca Cusco</title>
<link href="http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/216" rel="alternate"/>
<author>
<name>Condori Vilca, Ruben Ronald</name>
</author>
<author>
<name>Quispe Gallegos, Luz Dania</name>
</author>
<id>http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/216</id>
<updated>2025-07-18T08:00:17Z</updated>
<published>2025-07-18T00:00:00Z</published>
<summary type="text">Willanakuy como Estrategia Metodológica para el Desarrollo de la Oralidad de la Lengua Quechua en los Niños y Niñas de Ccapacmarca Cusco
Condori Vilca, Ruben Ronald; Quispe Gallegos, Luz Dania
Asociación, Pukllasunchis
La iniciativa del "Willanakuy: Estrategia para la Preservación del Quechua a través de los Cuentos Andinos" tiene como objetivo la preservación del quechua, particularmente dado que su uso ha ido disminuyendo paulatinamente en ambientes urbanos a causa de la diglosia y las diversas políticas de castellanización. Con la ayuda de cuentos andinos, esta estrategia busca promover la oralidad del quechua con el objeto de ayudar a consolidar la identidad cultural y la ciudadanía intercultural. El declive del quechua en las nuevas generaciones es manifiesto, por lo que se hace urgente actuar en su revitalización. El presente documento se ocupa de la situación actual del quechua en el Perú, de su importancia histórica, así como de la problemática del quechua en la actualidad. La investigación cualitativa se basa en observar y conversar directamente con los niños y niñas del distrito de Ccapacmarca durante el año 2024, que evidencia la urgencia de promover prácticas pedagógicas que respeten y valoren la diversidad lingüística, incluyendo el quechua como un patrimonio que debe ser preservado. Un diseño de estrategias educativas fundamentadas en el quechua, a partir del willanakuy, con dramatizaciones, títeres o podcast, ha permitido que los 15 estudiantes entre niños y niñas de cuarto grado se interesen en hablar quechua y en perder la vergüenza en hablar quechua; permitiéndoles, además, disfrutar activamente de las actividades y escucharse alegremente.; Abstract&#13;
The proposal "Willanakuy: Strategy for the Preservation of Quechua through Andean Stories" aims to preserve Quechua in urban settings, where its use has declined due to diglossia and Spanish-language policies. This strategy promotes Quechua oral traditions through Andean stories, with the goal of strengthening cultural identity and fostering intercultural citizenship. The decline of Quechua among younger generations is evident, reflecting an urgent need for revitalization efforts. This document examines the current status of Quechua in Peru, its historical importance, and the challenges it faces in contemporary society. The research highlights the urgency of promoting pedagogical practices that value and respect linguistic diversity, recognizing Quechua as an invaluable heritage worth preserving. An educational strategy design based on willanakuy, using dramatizations, puppets, and podcasts, has helped fourth-grade children become interested in speaking Quechua, overcome shyness, and actively enjoy the activities as they listen to themselves with joy.&#13;
Keywords: Andean Stories, Strategies, Strengthening, Intercultural Bilingual Education (EIB), Intercultural; Pisiy Rimayllapi Willasayki &#13;
Willanakuy” sutiyuq qillqasqapiqa, imaymana willakuykunatam riqsirichiyta munayku. Hawa llaqtakunapi qhichwa siminchik mana chinkananpaq, maypichus kunan pachakuna manaña qhichwa siminchikta rimankuñachu, aswanpas castellana simita munapakuspa kanku, castellanullataña rimayta munaspanku, ayllu siminchikkunata mana rimankuñachu, rimayta yachachkaspanku. Chaymi, qhichwa simita misk’irichispayku, qhichwa simipi willanakuykunata riqsiriyachimuchkayku, runa siminchikta astawan rimanankupaq, hinallataq yachayninchikmanta, kawsayninchikmanta yacharinankupaq. Chiqaqmi, qhawarisqaykumanhinaqa sullk’a wiñaykunaqa manañam qhichwa simitaqa rimankuñachu, pisi runallatañam rimaqta uyarikun, chaypas wasinku ukhullapiña.  Imaynacha kakunpas, runa masinkuta manchakuspachus ichari runa kayninkumanta p’inqakuspachus, kaqllataqmi machu payakunapas manaña rimankuchu, wawankupa rimanantapas manaña munankuchu, phiñakunku, hark’akunku, upallachinku imaraq. Yachay wasikunapi qhichwa simipi yachachinankutapas qulluchinku. “Wawaytaqa yachay wasimanqa castellano yachaqtam kachani,  qhichwa simitaqa yachanñan”, nispa. Chaykunata llakisqa siminchikkunapa chinkapusqanta qhawarispayku niyku, “imaynatataq ayllu siminchikkunatari irqikunapas, wayna sipaskunapas aswanta rimarinkuman, nispa. Chaymi, kay qillqaykunapi qhawarichillaykutaq, imaynatachus qhichwa siminchikta llapa suyupi qhawarinku, imaynatachus ñawpa watakunamantapas riqsirichiykunawan puririrqan.&#13;
Kay willanakuy qillqasqapiqa qhichwa siminchikpa tukuy imaymana yachayniyuq kasqanta riqsirichiyta munayku, imaraykuchus kunanmantapacha qhipa watakunaman astawanraq ñawpa siminchikkunata, qhichwa siminchikta  ñawpaqman churananchikpaq.&#13;
Chanin rimaykuna: Willanakuy, Ruranapaq Tukuy, Qheshwa Simi
</summary>
<dc:date>2025-07-18T00:00:00Z</dc:date>
</entry>
<entry>
<title>Fortalecimiento de la Lecto Escritura Usando el Libro Aventurero Recogiendo Saberes y Vivencias en los Estudiantes del 5to Grado de Primaria de la Institución Educativa San Bartolomé</title>
<link href="http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/215" rel="alternate"/>
<author>
<name>Florez Costillas, Lourdes</name>
</author>
<id>http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/215</id>
<updated>2025-06-21T08:01:01Z</updated>
<published>2025-06-18T00:00:00Z</published>
<summary type="text">Fortalecimiento de la Lecto Escritura Usando el Libro Aventurero Recogiendo Saberes y Vivencias en los Estudiantes del 5to Grado de Primaria de la Institución Educativa San Bartolomé
Florez Costillas, Lourdes
Asociación, Pukllasunchis
Un escaso rendimiento escolar conlleva consecuencias en la vida de cada estudiante, como la carencia de un propósito académico a futuro, por lo que es indispensable reducir los niveles de fracaso escolar y completar un desarrollo integral que los lleve a un futuro prometedor y a cumplir sus metas. Según las pruebas diagnósticas empleadas por el estado peruano el año 2023, se identificó la existencia de una falencia en el campo de la lecto escritura evidenciándose una carencia de comprensión lectora, así como dificultad para elaborar textos coherentes. Todo esto me llevó a elaborar el presente proyecto que busca fortalecer la comprensión lectora mediante la estrategia del libro aventurero, que servirá para potenciar la lecto escritura con los conocimientos que tienen las niñas, niños y sus familias, esto les ayudará en su proceso de aprendizaje ya que cada estudiante será protagonista de su propia educación así como autores de sus conocimientos; por otra parte sensibiliza a los padres de familia, ya que el niño en su afán de indagar tradiciones costumbres y demás actividades ligadas a su cultura hará que los familiares participen activamente a lo largo del proceso de enseñanza de sus hijos.; Abstract&#13;
Poor academic performance has consequences in the life of each student, such as the lack of an academic purpose for the future, which is why it is essential to reduce the levels of academic failure, stop it at the beginning or even before it is evident, and propose necessary strategies so that students achieve success in their academic goals and complete comprehensive development that leads them to a promising future and achieve their goals. According to the diagnostic tests used by the Ministry of Education in 2022, it was identified that there is a deficiency in the field of reading and writing, showing a lack of reading comprehension, as well as difficulty in producing coherent texts. All of this led me to develop this project that seeks to strengthen reading comprehension through the traveler's notebook strategy, which will serve to enhance reading and writing with the knowledge that girls, boys and their families have, this will help them in their process. of learning since each student will be the protagonist of their own education as well as authors of their knowledge. On the other hand, it will sensitize parents since the child, in his desire to investigate traditions, customs and other activities linked to his culture, will make family members actively participate throughout their children's learning process.&#13;
Keywords: Reading Compression, teaching strategy, learning, traveler's notebook; Pisirimayllapi willasayki&#13;
Mana allin yachay ruwayqa sapa yachakuqpa kawsayninpi consecuenciayuqmi, hamuq pachapaq mana ima propósito académico nisqa kasqan, chayraykum ancha allin yachaypi mana allin ruwaypa niveles nisqakunata pisiyachiy, qallariypi utaq manaraq sutilla kachkaptinpas sayachiy, hinaspapas necesaria estrategias nisqakunata proponer, chaynapi estudiantekuna allinta aypanankupaq, chaynapi metas académicas nisqapi allinta ruwanankupaq, chaynallataqmi tukuy imapi wiñariytapas huntanankupaq, chaymi hamuq tiempopi sumaqllaña kanankupaq pusawanchik, chaynallataqmi metankutapas chayanankupaq. Ministerio de Educación nisqapa 2022 watapi prueba diagnóstica nisqa ruwasqanman hinaqa, qawarikurqam ñawinchaypi, qillqaypi ima pisiyay kasqanmanta, chaymi qawachin mana ñawinchay hamutayta, chaynallataqmi sasachakusqankuta hukllawasqa qillqakuna ruwaypi. Tukuy kaymi pusawarqa kay proyectota ruwanaypaq, chaymi maskan kallpanchayta ñawinchay hamutayta viajadorpa cuaderno estrategia nisqawan, chaymi servinqa leeyta hinaspa qillqayta kallpanchanapaq sipaskuna, qari warmakuna hinaspa ayllunkunapa yachayninkuwan, kaymi yanapanqa paykunapa ruwayninkupi yachay sapa yachakuq kikin yachayninkupi protagonista kanqa hinallataq yachayninkumanta qillqaqkuna kanqa; Huk ladumantaq tayta mamakunata sensibilizanqa, wawaqa, tradicionkunata, costumbrekunata, huk ruwaykunatapas culturanwan tupaq investigayta munaspanmi, ayllu runakunata wawankunapa tukuy yachayninkupi allinta yanapanqa.&#13;
Chanin rimaykuna: Ñawinchay Compresión, estrategia yachachiy, yachay, puriqpa cuaderno.
</summary>
<dc:date>2025-06-18T00:00:00Z</dc:date>
</entry>
<entry>
<title>El Huayno como Estrategia Didáctica para Desarrollar la Competencia: Construye su Identidad, en los Estudiantes del Cuarto Grado de Primaria en la I.E. N°51037 Pillao Matao Cusco-2023</title>
<link href="http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/214" rel="alternate"/>
<author>
<name>Patiño Villena, Saide</name>
</author>
<id>http://repositorio.pukllasunchis.org/xmlui/handle/PUK/214</id>
<updated>2025-06-21T08:00:58Z</updated>
<published>2025-06-18T00:00:00Z</published>
<summary type="text">El Huayno como Estrategia Didáctica para Desarrollar la Competencia: Construye su Identidad, en los Estudiantes del Cuarto Grado de Primaria en la I.E. N°51037 Pillao Matao Cusco-2023
Patiño Villena, Saide
Asociación, Pukllasunchis
El huayno es una expresión de la cultura inmaterial que acompaña la vida de los pobladores del ande peruano y de otros lugares, su revitalización en los últimos años responde a que durante mucho tiempo ha sido olvidado e incluso menospreciado, como resultado de ello también el quechua se ha visto afectado. En el Cusco tenemos 3468 escuelas EIB que requieren nuevas estrategias de aprendizaje que incluyan sus expresiones culturales, es por esta razón que el presente trabajo de investigación busca utilizar el huayno como estrategia didáctica para fortalecer la competencia Construye su identidad.; Abstract&#13;
Huayno is an expression of the immaterial culture that accompanies the life of the inhabitants at the Peruvian Andes and other places, in recent years its revitalization responds to the fact that it has been forgotten and even underestimated for a long time, as a result Quechua has also has been affected. In Cusco we have 3468 EIB schools that require new learning strategies that include their cultural expressions, for this reason the present research seeks to use the Huayno as a didactic strategy to strengthen the competence Build your identity.&#13;
Keywords: Huayno, Teaching Strategy, Identity, Personal Social, Bilingual Intercultural Education, Quechua.; Pisiy Rimayllapi&#13;
Waynoqa huk expresionmi cultura inmaterial nisqamanta, chaymi kuska purin Andes peruano nisqapi tiyaqkunaq kawsayninwan huk cheqaskunapipas, kay qhepa watakunapi kawsarichiyninqa kutichinmi unaymanta qonqasqa kasqanmanta, hinallataq pisipaq qhawarisqa kasqanmantapas, chaymi quechuaqa afectasqa. Qosqopiqa 3468 EIB yachaywasikuna kan, chaymi musuq yachaykunata mañakunku, chaypim kachkan expresiones culturales nisqakuna, chayraykum kunan investigacion llamkayqa maskan waynota estrategia didactica hina servichikuyta, chaynapi yachaykunata kallpanchanapaq Identidadniykita hatarichiy.&#13;
Chanin rimaykuna: huayno, yachachiy estrategia, Identidadniykita hatarichiy, personal social nisqa, Educación Intercultural Bilingüe, Runa Simipi.
</summary>
<dc:date>2025-06-18T00:00:00Z</dc:date>
</entry>
</feed>
